عوامل موثر در حفظ قرآن

عواملى كه حفظ را مفيدتر و پربارتر مى سازد عبارتند از:
1- نماز حفظ قرآن
حفظ كتاب خداوند, توفيقى است كه جز به يارى آن حضرت رفيق راه انسان نمى شود.بدين سبب , نـمـاز, دعـا و تـوسـل را از ضـروت هـاى مـسـيـر حـفـظ شمرده اند.
مرحوم طبرسى در مـكـارم الاخـلاق به دو نوع نماز حفظ اشاره كرده است : يكى نماز تقويت هوش و حافظه و ديگرى نـمـاز حـفـظ قـرآن
دربـاره ى نماز حفظ قرآن مى گويد: شب يا روز جمعه چهار ركعت نماز مى گزارى , در ركعت اول سوره ى حمد و يس , در ركعت دوم حمد و حم دخان , در ركعت سوم حمد و حـم سجده و در ركعت چهارم حمد و تبارك الملك بعداز پايان نماز, نخست خداوند را ستايش مـى كـنـىسـپـس بـر پـيـامـبـر وخـانـدانـش درود مى فرستى و براى مؤمنان صد بار آمرزش مى طلبى آن گاه مى گويى : الـلـهـم ازجـرنـى بـتـرك مـعـاصـيـك ابـدا ما ابقيتنى وارحمنى من ان اتكلف طلب مالا يعنينى وارزقـنـى حـسـن الـنـظـر فيما يرضيك عنى اللهم بديع السموات و الارض ذاالجلال و الاكرام و الـعـزة الـلـتـى لاتـرام يـااللّه , يـارحمن ,اسئلك بجلالك و بنور وجهك ان تلزم قلبى حفظ كتابك الـقـرآن الـمنزل على رسولك و ترزقنى ان اتلوه على النحو الذى يرضيك عنى اللهم بديع السموات والارض , ذاالجلال والاكرام والعزالذى لا يراميااللّه ,يارحمن ,اسئلك بجلالك و بنور وجهك ان تنور بـكـتـابك بصرى و تطلق به لسانى و تفرج به قلبى و تشرح به صدرى وتستعمل به بدنى و تقوينى عـلـى ذلـك و تـعـيـننى عليه , فانه لايعين على الخير غيرك و لايوفق له الا انتلا حول و لا قوة باللّه العلى العظيم .

2- ايجاد آمادگى معنوى
وضـو گرفتن , قصد قربت و رو به قبله نشستن , علاوه بر اين كه خود عبادت است ,در روان حافظ تاثير مى نهد واو را از آرامش سرشارمى سازد

3- بهره گيرى از سحرگاهان
چـنـان كـه نـوجـوانى و جوانى بهترين فصل حفظ مطالب است ,هنگام صبح و نشاط اول روز نيز بـرترين وقت حفظ به شمار مى آيد.دراين زمان , مغز انسان آماده تر است و بدن و طبيعت هر دو از آرامـش خاص برخوردارند.افزون بر اين , در سحرگاه بركات فراوان نهفته است
وقتى امام محمد بـاقـر(ع ) به فرمان هشام بن عبد الملك ازمدينه سوى شام سفر مى كرد, گروهى از مسيحيان را ديد كه درون غارى گام مى نهادند, حضرت پرسيد: در چنين روزى عيد گرفته اند؟ گـفتند: خير, به سوى يكى از دانشمندان خود مى روند.آن ها هرسال يك بار در چنين روزى او را ازكوه خارج مى كنند و آنچه مى خواهند از وى مى پرسند.
امام فرمود: آيا دانشى دارد؟ گـفـتـنـد: آرى , از داناترين مردم است .آن گاه حضرت چهره ى خودرا پوشاند و با يارانش همراه مسيحيان سمت آن دانشمند نابينا وكهنسال حركت كرد, مرد كهنسال به يارى حس نيرومندش , سمت امام اشاره كرد و گفت : مرد, از ما هستى يااز امت محمد؟ امام فرمود: از امت محمد(ص ) پير پرسيد: براى پرسيدن آمدى يا پرسيده شدن ؟ امام فرمود: بپرس .مرد كهنسال بسيار پرسيد.وپاسخ شنيد.آن گاه گفت : بنده ى خدا, كدام ساعت نه بخشى از شب است نه بخشى از روز, واگر ازهيچ كدام نيست ,چيست ؟ امـام بـاقـر(ع ) فـرمـود: فاصله ى طلوع فجر تا طلوع آفتاب نه جزءشب است نه جزء روز.زمانى از زمـان هاى بهشت است كه در آن بيماران درمان مى يابند و روزى بندگان خدا تقسيم مى شود, و ساعت رحمت و خيرو بركت است .از اين داستان در مى يابيم اين زمان زمانى معنوى است و شايسته است حفظ قرآن در چنين وقتى تحقق يابد.خداوند مى فرمايد: ان قرآن الفجر كان مشهودا.یعنی :نماز صبح مورد مشاهده است مـراد از[قـرآن الـفـجـر] نماز صبح است
بر اساس روايات شيعه وسنى , در ميان نمازهاى روزانه نماز صبح مورد مشاهده ى فرشتگان شب و روز قرار مى گيرد, زيرا در آغاز صبح فرشتگان شـب جـاى خـودرا به فرشتگان روزمى سپارند و دراين تعويض جايگاه , نماز مردمان راديده , برآن گواهى مى دهند.
براى بيدار شدن به هنگام طلوع فجر, توجه به نكات زير سودمندمى نمايد: الف ) خفتن در اوايل شب ب ) شب هنگام غذاى اندك خوردن ج ) خواندن آيه ى آخر سوره ى كهف

4 - انتخاب مكان مناسب
اگـر مـكان مطالعه پرسروصدا, بسيار سرد يا بسيار گرم و نامناسب باشد, انسان دچار تشتت فكر مى شود.اين نكته در حفظ قرآن ازحساسيت ويژه برخورداراست , زيرا حفظ قرآن به تمركز شديد فكرنياز دارد.البته پس از به خاطر سپردن آيات , تكرار آن به اين اندازه تمركز نيازمند نيست و مى تواند در مكان هاى شلوغ نيز تحقق يابد.

5 -تمركز فكر
هـنـگـام به خاطر سپردن قرآن , تمركز فكر بسيار ضرورت دارد.پس بايد عوامل عدم تمركز فكر و حـواس پرتى را شناسايى كرد و در رفع آن ها كوشيد.اين عوامل , در اشخاص مختلف متفاوت است ومى توان آن ها را به دو نوع تقسيم كرد: الف ) درونى ب ) بيرونى عـوامـل [درونـى ] بـه معناى اسبابى است كه در درون انسان جاى دارد, مانند اندوه و اضطراب و نگرانى كسى كه در دام اين عوامل گرفتار آمد, بايد حفظ قرآن راكنار نهد و نخست در نابودى اين عـوامل بكوشد.
مراد از عوامل [بيرونى ], عوامل محيطى است , مانندسروصدا و صحنه هاى مشغول كننده .اين امور از بازدهى حفظ مى كاهد و چه بسا موجب دلسردى و نوميدى انسان مى گردد.

6 - انتخاب نوع قرآن
يـكـى از نـكـات بـسيار مهم و مؤثر در حفظ قرآن , مسئله ى انتخاب قرآن است .بايد از آغاز تا پايان حفظ, حتى براى مرور, از يك قرآن استفاده كرد.
استفاده از قرآن هاى مختلف ذهن را دچار مشكل مى كندوتصوير آيات و صفحات را به هم مى ريزد.
بهتر است , با توجه به مكان و زمان حفظ ومرور, از قطع هاى گوناگون يك قرآن استفاده شود,براى مثال در خانه و محل كار از قطع بزرگ و در غير ايـن مـوارد ازقـطـع جـيـبـى بـهره برد.
البته قرآنى كه انتخاب مى شود, بايد ازويژگى هاى زير برخوردار باشد: الف ) سادگى متن و زمينه ب ) عدم ترجمه هـنگام حفظ قرآن توجه به ترجمه ما را از مسير اصلى حفظ دورمى سازد.
بنابراين , بهتراست پيش از آغاز حفظ درباره ى ترجمه ,تفسير اجمالى آيات و برخى از شان نزول ها آگاهى به دست آورد.

7 - آشنايى بازبان عربى
آشـنـايى بازبان عربى و ترجمه و تفسير اجمالى آيات , در حفظ قرآن بسيار سودمند است .
به خاطر سـپـردن كـلـمات و الفاظ, بدون توجه به معانى , كار حافظ را سخت مى كند و سبب مى شود آيات بـه طـور صـحـيـح در ذهن جاى نگيرد.اين امر چنان مهم است كه مى توان آن را مؤثرترين عامل پـيـشـرفـت در حفظ قرآن به شمار آورد.آشنايى بازبان عربى , آيات را دلنشين تر مى سازد و سبب علاقه و اميدوارى فزون تر حافظ مى گردد.
ياد آورى
كـسـانـى كه در انديشه ى شركت در مسابقات سراسرى قرآن به سرمى برند, بايد درباره ى تجويد قـرآن آگـاهـى كـافـى داشـتـه باشند.يادگيرى احكام تجويد از دو راه امكان پذير است : مربى و نـوارهاى قرآن .
در اين راستا, سفارش مى شود علاقه مندان از همان آغاز قرآن رابا رعايت تجويد به خاطر سپارند تا هنگام خواندن آيات لحن آنان ازويژگى احكام تجويد برخوردار باشد.

8 - نوارهاى قرآنى
حـافظان با تجربه بر اين باورند كه گوش سپردن به نوارهاى قرآنى براى حفظ كتاب خدا روشـى نـامـنـاسـب است , زيرا در اين شيوه حافظ به جاى تكرار پيوسته ى آيات به شنيدن بسنده مـى كند و حافظه را با تكرار كلمات ورزيده نمى سازد اگر حافظه پيوسته به كار گرفته نشود, به تـدريـج سلول هاى مغز حالت اثر پذيرى و ثمردهى را ازدست مى دهد و ديگر در برابر محرك ها به انـدازه ى كـافـى حـسـاسـيت ندارد تا داده ها را بى درنگ بايگانى و حفظ كند.
رمز اصلى حفظ قرآن , تكرار الفاظ است نه شنيدن به طور كلى ,آفات گوش سپردن به نوار عبارت است از: 1.تنبلى حافظه 2.دير به مطلوب رسيدن 3.سستى و مستحكم نبودن محفوظات البته گوش دادن به نوارهاى قرآنى , براى فراگيرى احكام تجويدو بالا بردن سطح آن , سودمند و در مواردى ضرورى است .

صفحه اول
تمام مطالب
متن، ترجمه
تفاسیر قرآن
آموزش قران
علوم قرآنی
معارف قرآنی
دانستنیهای قرآنی
قصه های قرآنی
ضرب المثل های قرآنی
گالری عکس
معماهای قرآنی
مقالات قرآنی
لینک های قرآنی